Haşlanmış bir yumurtayı soyarken kabukla yumurta akı arasında ince, yarı saydam bir tabaka kalır. Çoğumuz onu kabukla birlikte çöpe atarız. Son yıllarda bu tabaka, takviye edici gıdaların etiketlerinde "yumurta kabuğu zarı" adıyla karşımıza çıkıyor. Bu yazıda yumurta kabuğu zarının ne olduğunu, içinde neler bulunduğunu ve takviyelerde nasıl yer aldığını anlatıyoruz.
Yumurta kabuğu zarı nedir?
Yumurta kabuğu zarı, tavuk yumurtasının kabuğunu içeriden kaplayan ince katmandır. Kabuğun iç yüzüne tutunduğu için haşlanmış yumurtayı soyarken çoğu zaman kabukla birlikte ayrılır. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), bu zardan elde edilen bir hidrolizatı yeni gıda olarak değerlendirirken zarı "tavuk yumurtalarının kabuğunu içten kaplayan ince tabaka" olarak tanımlar [1]. Takviyelerde kullanılan zar ise kabuktan ayrıldıktan sonra bir üretim sürecinden geçirilir. EFSA'nın incelediği ürün, zarın alkali bir işlemle suda çözünür hâle getirilmesiyle elde edilmiştir [1]. Mutfakta kabuktan elle ayırdığınız zar ile takviyedeki içerik bu yüzden aynı şey değildir.
Yumurta kabuğu zarının içinde neler var?
EFSA'nın 2018 değerlendirmesine göre yumurta zarı hidrolizatının ana bileşenleri elastin, kolajen ve glikozaminoglikanlardır [1]. Aynı değerlendirmede incelenen ürünün özelliklerinde kolajen oranı en az yüzde 15, elastin oranı en az yüzde 20, toplam glikozaminoglikan oranı ise en az yüzde 5 olarak verilmiştir [1].
- Elastin: Esnek yapısıyla bilinen bir yapı proteinidir.
- Kolajen: Vücudun ürettiği temel proteinlerden biridir; üç zincirin birbirine sarılmasıyla oluşan üçlü sarmal bir yapısı vardır. Bugüne kadar yaklaşık 28 kolajen tipi tanımlanmıştır [3].
- Glikozaminoglikanlar: Uzun şeker zincirlerinden oluşan bir molekül ailesidir.
EFSA 2025 yılında da enzimle parçalanarak üretilen ve yüzde 15 ile 30 arasında kolajen peptidi içeren bir yumurta zarı ürününü ayrıca değerlendirmiştir [2]. Bu iki değerlendirme, aynı hammaddenin farklı üretim yöntemleriyle farklı içeriklere dönüşebildiğini gösteriyor. Bu yüzden etikette yalnızca "yumurta kabuğu zarı" yazısına değil, miktarına da bakmak gerekir.
Yumurta kabuğu zarı ne işe yarar?
Bu, en sık aranan soru. Dürüst cevabı şudur: Türkiye'de takviye edici gıdalarda kullanılabilecek sağlık beyanlarının listesinde yumurta kabuğu zarı için onaylanmış bir beyan bulunmuyor [4]. Bu nedenle bir fayda vaadi yazmıyoruz. Bunun yerine zarın ne olduğunu, içeriğini ve etikette nasıl yer aldığını anlatıyoruz. İnternette ya da ürün tanıtımlarında "şu kadar günde şu sonucu verir" gibi ifadelerle karşılaşırsanız, bunların Türkiye'de onaylı bir beyana dayanmadığını bilerek okuyun.
Yumurta kabuğu zarı hapı nasıl kullanılır?
Yumurta kabuğu zarı takviyelerde genellikle kapsül ya da tablet içinde, çoğu zaman başka bileşenlerle birlikte yer alır. Kullanım miktarı ve şekli ürünün etiketinde yazar. Örnek vermek gerekirse Rejenem'in günlük dozu olan 2 kapsülde 400 mg yumurta kabuğu zarı bulunur. Aynı günlük dozda 700 mg glukozamin sülfat, 500 mg kondroitin sülfat ve 40 mg doğası değiştirilmemiş tip 2 kolajen de yer alır. Önerilen kullanım günde 2 kapsülün bir bardak su ile alınmasıdır. 60 kapsüllük kutu bu kullanımla 30 gün yeter.
Avrupa Birliği'ndeki değerlendirmelerde yetişkinler için günlük en fazla 450 mg (2018) ve 500 mg (2025) kullanım koşulları incelenmiştir [1][2]. Hangi ürünü kullanırsanız kullanın, etikette önerilen günlük porsiyonu aşmayın [5].
Kimler dikkat etmeli?
- Yumurta alerjisi olanlar: Yumurta kabuğu zarı yumurta kaynaklıdır. Yumurtaya alerjiniz varsa bu içeriği barındıran bir ürünü kullanmadan önce hekiminize danışın.
- Hamile ve emziren kadınlar: EFSA'nın 2025'te değerlendirdiği ürün, hamile ve emziren kadınlar hariç yetişkinler için önerilen kullanım koşullarıyla incelenmiştir [2]. Bu dönemlerde takviye kullanımını mutlaka hekiminizle konuşun.
- Düzenli ilaç kullananlar: EFSA'nın 2018 değerlendirmesi sırasında bir üye devlet, ürünün ilaçlarla olası etkileşimi konusunda soru yöneltmiştir [1]. İlaç kullanıyorsanız başlamadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışın.
- 18 yaşın altındakiler: Rejenem 18 yaş ve üzeri içindir.
Etikette nelere bakmalı?
- Yumurta kabuğu zarının günlük dozdaki miktarı (mg)
- Yanındaki diğer bileşenler ve onların miktarları
- Kapsülün kaynağı (örneğin Rejenem'in kapsül bileşeni sığır jelatinidir)
- Günlük kullanım önerisi ve kutunun kaç gün yettiği
- "Takviye edici gıda" ibaresi ve onay numarası
Etiket okumayı adım adım anlattığımız kolajen takviyesi seçimi yazımız da işinize yarayabilir.
Sık sorulan sorular
Yumurta kabuğu zarı ile yumurta kabuğu tozu aynı şey mi?
Hayır. Zar, kabuğun iç yüzündeki ince protein tabakasıdır. Kabuğun kendisi ise sert, mineral yapılı dış katmandır. İkisi etikette farklı adlarla yazılır.
Evde yumurta kabuğu zarı çıkarıp kullanabilir miyim?
Mutfakta ayırdığınız zarın içeriği ve miktarı bilinmez. Takviyelerde kullanılan zar ise kontrollü üretimden geçer ve miktarı etikette yazar. Bu iki şeyi birbirinin yerine koymamak gerekir.
Yumurta kabuğu zarı vegan mı?
Hayır, hayvansal kaynaklıdır. Ayrıca kapsül bileşenine de bakın; jelatin kapsüller de hayvansal kaynaklıdır.
Yumurta kabuğu zarı hapı ne zaman içilir?
Ürünün etiketindeki öneriye göre. Saat belirtilmemişse her gün aynı düzende almanız yeterlidir. Ayrıntılar için kolajen ne zaman içilir yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- EFSA NDA Panel. Safety of egg membrane hydrolysate as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal. 2018;16(7):5363. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- EFSA NDA Panel. Safety of egg membrane collagen peptides as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal. 2025. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- León-López A. ve ark. Hydrolyzed Collagen: Sources and Applications. Molecules. 2019;24(22):4031. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- TİTCK, Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Kılavuzu ekleri (Ek-1 izin verilen sağlık beyanları, Ek-5 beslenme referans değerleri), 2023. titck.gov.tr (PDF)
- Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (2013/49, değişiklikleriyle). mevzuat.gov.tr
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar, gebelik veya emzirme dönemi için hekiminize ya da eczacınıza danışın. Takviye edici gıdalar ilaç değildir; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz ve normal beslenmenin yerine geçmez.
Yazar hakkında: Bu yazı Yek Pharma tarafından hazırlanmıştır. Yazıda adı geçen Rejenem, Q Plus Collagen ve Artromix Collagen, Yek Pharma'nın ürünleridir. Yayın tarihi: 28 Eylül 2026.