Magnezyum Çeşitleri: Glisinat (Bisglisinat), Sitrat, Malat ve Taurat Farkı

Son güncelleme: 2 Ekim 2026

Magnezyum takviyesi almaya karar veren biri rafta ya da internette aynı soruyla karşılaşır: bisglisinat mı, sitrat mı, malat mı, taurat mı? Kutuların üzerinde farklı adlar, farklı miligramlar yazar ve hangisinin daha çok magnezyum verdiği ilk bakışta anlaşılmaz. Bu yazıda magnezyum çeşitlerini tek tek tanıtıyor, etiketi nasıl okuyacağınızı ve formlar arasında gerçekte neyin farklı olduğunu anlatıyoruz. Bir forma özel sağlık sonucu yazmıyoruz; çünkü Türkiye'de böyle bir beyan yok.

Önce temel kavram: elementel magnezyum nedir?

Takviyelerdeki magnezyum tek başına bulunmaz; bir başka moleküle bağlıdır. "Magnezyum sitrat" ya da "magnezyum bisglisinat" dediğimiz şey bu bileşiğin tamamıdır. Bileşiğin ağırlığının yalnızca bir kısmı magnezyumdur; geri kalanı bağlı olduğu moleküldür. Vücudun kullandığı ve beslenme referans değerinin hesaplandığı miktar bu magnezyum kısmıdır, yani elementel magnezyumdur. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin takviye ofisi de etiketlerdeki magnezyum değerinin bileşiğin değil, elementel magnezyumun ağırlığı olduğunu hatırlatır [1].

Bir örnek: Bir kapsülde "700 mg magnezyum bisglisinat" yazıyorsa, bu kapsül yaklaşık 99 mg elementel magnezyum verir. Bisglisinatın ağırlığının yaklaşık yüzde 14'ü magnezyumdur [2]. Aynı 99 mg için magnezyum taurattan yaklaşık 1,1 gram, magnezyum oksitten ise yalnızca 165 mg kullanmak gerekir. Bu yüzden iki ürünü karşılaştırırken kutunun ön yüzündeki büyük rakama değil, içerik tablosundaki "magnezyum" satırına ve bu satırın kaç kapsül için verildiğine bakın.

Türkiye'de takviye etiketlerinde yüzde değerleri (%BRD) elementel magnezyuma göre hesaplanır; magnezyum için beslenme referans değeri 375 mg'dır [3]. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) yetişkinler için bütün kaynaklardan günlük yeterli alımı erkeklerde 350 mg, kadınlarda 300 mg olarak belirlemiştir [4]. Takviyeden alınan magnezyum için ise ayrı bir üst sınır vardır: EFSA'nın değerlendirmesinde bu sınır, gıdalardaki magnezyum hariç günde 250 mg'dır [5].

Element magnezyum miktarına göre karşılaştırılmış magnezyum takviyesi seçeneklerini ayrı bir sayfada topladık.

Magnezyum çeşitleri: formlar tek tek

Magnezyum bisglisinat (magnezyum glisinat)

Bir magnezyumun iki glisin molekülüne bağlandığı bileşiktir. Glisin en basit yapılı amino asittir [6]. Magnezyum, her glisinin hem azot hem oksijen atomuna bağlanır; kimyadaki adı da bu yüzden "bis(glisinato-N,O)magnezyum"dur. Bu tür, bir metalin aynı molekülün iki noktasına tutunduğu yapılara şelat denir. Susuz formülüne göre bileşiğin yaklaşık yüzde 14,1'i magnezyumdur [2]; bir çalışmada kullanılan 893 mg bisglisinatın 125 mg magnezyuma karşılık geldiği bildirilmiştir [7]. Bu formu ayrıntılı olarak magnezyum bisglisinat nedir yazımızda anlattık.

Magnezyum sitrat

Magnezyumun sitrik aside bağlandığı formdur. Takviyelerde en sık görülen formlardan biridir ve organik magnezyum tuzları grubundadır. Organik tuzların suda çözünürlüğü yüksektir, ama elementel magnezyum oranları inorganik tuzlara göre düşüktür [8]. Susuz trimagnezyum disitrat formülünden hesaplanan elementel oran yaklaşık yüzde 16'dır; ticari ürünlerde kullanılan hidrat formlarda bu oran daha düşük olabilir.

Magnezyum malat

Magnezyumun malik aside bağlandığı formdur. Malik asit, elma asidi olarak da bilinen dört karbonlu bir organik asittir [9]. Susuz formülden hesaplanan elementel magnezyum oranı yaklaşık yüzde 15,5'tir. Bazı ürünlerde sitrat ve malatın birlikte bulunduğu "magnezyum sitrat malat" karışık tuzu kullanılır; EFSA bu kaynağın magnezyum içeriğini yüzde 12-15 olarak bildirmiştir [10].

Magnezyum taurat

Magnezyumun taurine bağlandığı formdur. Taurin, yapısında sülfonik asit grubu taşıyan, amino aside benzeyen bir bileşiktir [11]. Taurin molekülü görece ağır olduğu için magnezyum tauratın elementel oranı bu yazıdaki formlar arasında en düşüğüdür: susuz formülden hesaplandığında yaklaşık yüzde 9. Bu, aynı miktarda magnezyum için daha fazla bileşik gerektiği anlamına gelir.

Magnezyum oksit

Magnezyumun oksijenle oluşturduğu inorganik tuzdur. Ağırlığının yaklaşık yüzde 60'ı magnezyumdur; bu yüzden küçük bir tablette yüksek miligram yazabilir. Buna karşılık suda çözünürlüğü düşüktür [8]. ABD takviye ofisine göre ishal en sık magnezyum karbonat, klorür, glukonat ve oksit formlarıyla bildirilmiştir [1].

Magnezyum çeşitleri karşılaştırma tablosu

Oranlar, PubChem ve EFSA verilerindeki susuz kimyasal formüllerden hesaplanmıştır [2][10]. Ticari ürünlerde kullanılan hidrat formlarda oranlar daha düşük olabilir; kesin değer için etiketteki elementel magnezyum satırına bakın.

Glisinat ile bisglisinat aynı mı?

Evet. PubChem veri tabanında "magnesium glycinate" bileşiğinin eş adları arasında "magnesium bisglycinate" ve "magnesium diglycinate" yer alır; hepsi bir magnezyuma bağlı iki glisini anlatır [2]. Türkçe etiketlerde "magnezyum glisinat", "magnezyum bisglisinat" ve "magnezyum bisglisinat şelat" aynı forma işaret eder. Farklı olan, glisinatın başka amino asitlerle karıştırıldığı ürünlerdir; örneğin "glisinat lizinat şelat" yazan bir ürünü saf bisglisinatla karıştırmamak için içindekiler listesini okuyun [8].

Formlar arasındaki farklar

Magnezyum malat ile bisglisinat farkı

İkisi de organik formdur ve elementel oranları birbirine çok yakındır (yaklaşık yüzde 15,5 ve 14). Bu yüzden aynı miligram yazan iki kapsülün verdiği magnezyum miktarı da yakındır. Asıl fark bağlı oldukları moleküldür: malatta malik asit, bisglisinatta glisin. İki form için Türkiye'de ayrı ayrı sağlık beyanı bulunmaz.

Magnezyum sitrat ile bisglisinat farkı

Sitrat da bisglisinat da organik formdur ve suda iyi çözünür. Sitratın elementel oranı biraz daha yüksektir. Her magnezyum formunda yüksek miktarlar sindirim yakınmasına yol açabilir; EFSA, aynı günlük miktarın birkaç porsiyona bölündüğünde daha iyi tolere edildiğini belirtir [5]. Hangi formu seçerseniz seçin, etiketteki günlük porsiyonu aşmayın.

Magnezyum bisglisinat ile taurat farkı

Fark en çok kapsülün içinde görülür. 100 mg magnezyum için yaklaşık 710 mg bisglisinat yeterken, taurattan yaklaşık 1,1 gram gerekir. Taurat formu bu yüzden tek başına ürünlerde daha büyük ya da daha çok kapsül demektir; çoklu form ürünlerde ise diğer bileşiklerle birlikte kullanılır.

Magnezyum glisinat ile bisglisinat farkı

Fark yoktur; iki ad aynı bileşiği anlatır. Etiket karşılaştırırken adın kendisine değil, elementel magnezyum miktarına bakın.

Emilim konusunda neler biliniyor?

ABD takviye ofisi, suda iyi çözünen magnezyum formlarının genel olarak daha iyi emildiğini; aspartat, sitrat, laktat ve klorür formlarının biyoyararlanımının oksit ve sülfata göre daha yüksek olma eğiliminde olduğunu belirtir [1]. Hakemli bir derleme de organik tuzların inorganik tuzlara göre genellikle daha iyi emildiğini, ancak çalışmaların az sayıda kişiyle ve farklı yöntemlerle yapıldığını vurgular [8]. Bu yüzden organik formlar arasında kesin bir sıralama yapmak doğru olmaz.

Emilimi yalnızca form belirlemez. Bir seferde alınan miktar küçüldükçe emilen oranın yükseldiği bildirilmiştir; maden suyundaki magnezyumun öğünle birlikte içildiğinde daha yüksek oranda emildiği de gösterilmiştir [12]. Etiketinde "tok karnına" yazan ürünlerde bu öneriye uymak hem kullanımı kolaylaştırır hem de mideyi yormaz.

Magnezyum complex (çoklu form) ne demek?

"Magnezyum complex" yazan ürünlerde magnezyum tek bir bileşikten değil, birkaç formun karışımından gelir. Böyle bir üründe karşılaştırma yine toplam elementel magnezyum üzerinden yapılır; etiketteki magnezyum satırı formların toplamını gösterir.

Sitemizdeki dört formlu magnezyum kompleksi Magneday, magnezyum taurat, bisglisinat, malat ve sitratı B6 vitaminiyle birlikte içerir. Etiketine göre iki kapsül 200 mg magnezyum ve 10 mg B6 vitamini sağlar; 11 yaş üzeri bireyler ve yetişkinler için tok karnına günde 1 ya da 2 kapsül önerilir. Tek bir formu, örneğin yalnızca bisglisinatı arıyorsanız Magneday saf bir bisglisinat ürünü değildir; bunu bilerek seçim yapın.

B6 vitamini neden magnezyumla birlikte kullanılır?

B6 vitamini magnezyum ürünlerinde sık görülen bir eşlikçidir. İkisinin ayrı ayrı onaylı beyanları vardır; ama "birlikte alındığında" diye kurulan ortak bir beyan Türk listesinde yoktur [3]. Bu yüzden B6'yı magnezyumun yardımcısı gibi değil, kendi beyanları olan ayrı bir vitamin olarak düşünün.

Magneday'deki B6 vitamini normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur. Bir kapsül 5 mg B6 vitamini içerir; bu, beslenme referans değerinin yüzde 357'sidir. Çeşitli ve dengeli beslenme ile sağlıklı bir yaşam tarzı önemlidir. EFSA, yetişkinler için takviye ve gıdalardan toplam B6 vitamini alımında günlük üst sınırı 12 mg olarak belirlemiştir; 7-17 yaş için bu sınır 6,1 ile 10,7 mg arasındadır [13]. B6 içeren başka bir takviye kullanıyorsanız toplamı hesaba katın; 18 yaşından küçükler için kullanım miktarını hekimle belirleyin.

Magnezyumun onaylı sağlık beyanları

Türkiye'de magnezyum için kullanılabilecek beyanlar TİTCK'nın listesindedir ve bütün formlar için aynıdır [3]. Bir ürün bu beyanları ancak günlük dozda en az 56,25 mg elementel magnezyum sağlıyorsa kullanabilir; bu, beslenme referans değerinin yüzde 15'idir. Listedeki beyanlar şunlardır:

• Magnezyum yorgunluğun ve bitkinliğin azalmasına katkıda bulunur.
• Magnezyum elektrolit dengesine katkıda bulunur.
• Magnezyum normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur.
• Magnezyum sinir sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur.
• Magnezyum normal kas fonksiyonuna katkıda bulunur.
• Magnezyum normal protein sentezine katkıda bulunur.
• Magnezyum normal kemiklerin korunmasına katkıda bulunur.
• Magnezyum normal dişlerin korunmasına katkıda bulunur.
• Magnezyumun hücre bölünmesinde görevi vardır.

Çeşitli ve dengeli beslenme ile sağlıklı bir yaşam tarzı önemlidir. Bisglisinat, sitrat, malat ya da taurat için forma özel bir beyan yoktur; bir formun belirli bir amaç için "daha iyi" olduğunu söyleyen ifadeler bu listede yer almaz.

Ne zaman ve nasıl kullanılır?

Kullanım zamanını formdan çok etiket belirler. Ürününüzün etiketinde "tok karnına" ya da belirli bir saat yazıyorsa ona uyun; yazmıyorsa her gün kolayca hatırlayacağınız bir öğünü seçin. Saat seçimini magnezyum ne zaman içilir rehberimizde ayrıntılı anlattık.

İki uyarı önemlidir. Magnezyum bazı ilaçların emilimini etkiler: kemik ilaçlarından bisfosfonatlar magnezyum içeren takviyelerden en az 2 saat önce ya da sonra; tetrasiklin ve kinolon grubu antibiyotikler ise en az 2 saat önce ya da 4-6 saat sonra alınmalıdır [1]. Böbrek işlevi bozuk olanlarda fazla magnezyum vücuttan atılamadığı için risk artar [1]; böbrek rahatsızlığınız varsa magnezyum takviyesine hekiminize danışmadan başlamayın.

Sık sorulan sorular

Hangi magnezyum çeşidi kime uygun?

Formlar sağlık amacına göre ayrılmaz; bu yüzden "şu durum için şu form" diye bir eşleştirme yapmıyoruz. Seçimi etiketteki elementel magnezyum miktarı, günlük kapsül sayısı, varsa sindirim hassasiyetiniz ve kullandığınız ilaçlar belirler. Kararsız kaldığınızda hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Magnezyum bisglisinat mı, sitrat mı?

İkisi de organik formdur ve suda iyi çözünür. Karşılaştırırken bir kapsülün kaç mg elementel magnezyum verdiğine, günde kaç kapsül kullanıldığına ve kutunun kaç gün yettiğine bakın. İkisinin birlikte bulunduğu çoklu form ürünler de vardır.

Magnezyum oksit neden daha ucuz?

Basit bir inorganik tuz olduğu ve ağırlığının büyük kısmı magnezyum olduğu için aynı miligramı daha az hammaddeyle sağlar. Buna karşılık suda çözünürlüğü düşüktür [8].

Etikette elementel magnezyum yazmıyorsa nasıl hesaplarım?

Bileşik miktarını yukarıdaki tablodaki yaklaşık oranla çarpın: 500 mg sitrat yaklaşık 80 mg, 500 mg bisglisinat yaklaşık 70 mg, 500 mg taurat yaklaşık 45 mg magnezyum eder. Hidrat formlar nedeniyle gerçek değer biraz daha düşük olabilir; kesin bilgi için üreticiye sorun.

Günde ne kadar magnezyum gerekir?

EFSA yetişkinler için bütün kaynaklardan yeterli alımı erkeklerde 350 mg, kadınlarda 300 mg olarak belirlemiştir [4]. Bu miktarın büyük kısmı beslenmeden gelir; takviye bunun üzerine eklenir. Magnezyumun hangi besinlerde bulunduğunu magnezyum faydaları ve hangi besinlerde var yazımızda anlattık.

Çoklu form (complex) ürünlerinin tek formlu ürünlerden farkını ve etiket okumayı magnezyum complex nedir yazısında ayrıca ele aldık.

Formları tek tek ele aldığımız rehberler: magnezyum sitrat nedir · magnezyum malat nedir · magnezyum taurat nedir · magnezyum bisglisinat (glisinat) nedir.

Kaynaklar

1. NIH Office of Dietary Supplements. Magnesium – Fact Sheet for Health Professionals. Güncelleme: 6 Ocak 2026. ods.od.nih.gov
2. PubChem. Magnesium Glycinate (CID 84645): C4H8MgN2O4, 172,42 g/mol; eş adları magnesium bisglycinate, bis(glycinato-N,O)magnesium. pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
3. TİTCK, Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Kılavuzu ekleri (Ek-1 izin verilen sağlık beyanları, Ek-5 beslenme referans değerleri), 2023. titck.gov.tr (PDF)
4. EFSA NDA Panel. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for magnesium. EFSA Journal. 2015;13(7):4186. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Scientific Committee on Food / EFSA NDA Panel. Tolerable Upper Intake Levels for Vitamins and Minerals. EFSA, 2006. efsa.europa.eu (PDF)
6. PubChem. Glycine (CID 750). pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
7. Schuster J. ve ark. Magnesium Bisglycinate Supplementation in Healthy Adults Reporting Poor Sleep. Nature and Science of Sleep. 2025;17:2027-2040 (yalnızca bileşim bilgisi için). pmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Blancquaert L., Vervaet C., Derave W. Predicting and Testing Bioavailability of Magnesium Supplements. Nutrients. 2019;11(7):1663. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. PubChem. Malic Acid (CID 525). pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
10. EFSA ANS Panel. Magnesium citrate malate as a source of magnesium added for nutritional purposes to food supplements. EFSA Journal. 2018;16(12):e05484. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. PubChem. Taurine (CID 1123). pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
12. Schuchardt J.P., Hahn A. Intestinal Absorption and Factors Influencing Bioavailability of Magnesium – An Update. Current Nutrition & Food Science. 2017;13(4):260-278. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. EFSA NDA Panel. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin B6. EFSA Journal. 2023;21(5):e08006. pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar, gebelik veya emzirme dönemi için hekiminize ya da eczacınıza danışın. Takviye edici gıdalar ilaç değildir; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz ve normal beslenmenin yerine geçmez.

Yazar hakkında: Bu yazı Yek Pharma tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler yazının sonundaki resmî kaynaklara ve hakemli yayınlara dayanır; sağlık beyanları yalnızca TİTCK'nın onaylı listesindeki tam metinle kullanılır. Yazıda adı geçen Magneday, Yek Pharma'da satılan bir takviye edici gıdadır. Yayın tarihi: 31 Ağustos 2026. Son güncelleme: 2 Ekim 2026.