Tütsü kokusunu bilenler için "akgünlük" tanıdık bir kelimedir. Ağaç kabuğundan sızan ve kurudukça sertleşen bu reçine, yüzyıllardır dini ve kültürel törenlerde tütsü olarak yakılır [1]. Takviye etiketlerinde "Boswellia serrata ekstresi" diye gördüğünüz içerik de bu ailenin Hindistan'da yetişen bir türünden gelir. Bu yazıda Boswellia serrata'nın hangi bitki olduğunu, reçinesinin nasıl elde edildiğini ve takviyelerde nasıl yer aldığını anlatıyoruz.
Boswellia serrata hangi bitkidir?
Boswellia serrata, Burseraceae ailesine ait, orta ya da büyük boyda, dallı bir ağaçtır. Hindistan'ın, Kuzey Afrika'nın ve Orta Doğu'nun kurak dağlık bölgelerinde yetişir. Hindistan'da başlıca kaynakları Andhra Pradesh, Gujarat, Madhya Pradesh, Jharkhand ve Chhattisgarh eyaletleridir [1].
Bitki yerel olarak Salai ya da Salai guggul adlarıyla bilinir. Uluslararası kaynaklarda Hint olibanumu ya da Hint tütsüsü (Indian frankincense) olarak geçer [1]. Türkçede tütsü olarak bilinen akgünlük de Boswellia ağaçlarının reçinesidir; Boswellia serrata bu yüzden "Hint akgünlüğü" olarak da anılır.
Reçinesi nasıl elde edilir?
Ağacın gövdesinde açılan kesiklerden sızan yağlı zamk reçinesi toplanır ve özel olarak yapılmış bambu sepetlerde bekletilir. Yarı katı reçine yaklaşık bir ay boyunca sepette kalır; bu sürede sıvı kısmı akıp ayrılır ve reçine katılaşır [1].
Elde edilen yağlı zamk reçinesinin yaklaşık yüzde 30-60'ı reçine, yüzde 5-10'u uçucu yağdır. Geri kalanını suda çözünen polisakkaritler oluşturur [1].
Boswellik asitler nedir?
Reçine kısmında monoterpenler, diterpenler ve triterpenler bulunur. Bunların arasında en çok incelenenler, boswellik asitler olarak bilinen dört ana bileşiktir [1]:
- β-boswellik asit
- Asetil-β-boswellik asit
- 11-keto-β-boswellik asit
- Asetil-11-keto-β-boswellik asit (AKBA)
Takviyelerde reçinenin kendisi değil, ondan hazırlanan ekstre kullanılır. Bazı ürünlerin etiketinde ekstrenin boswellik asit oranı belirtilir; bazılarında yalnızca ekstre miktarı yazar. Ürünleri karşılaştırırken etiketteki ifadeye dikkat edin.
Boswellia ne işe yarar?
Türkiye'de takviye edici gıdalarda kullanılabilecek sağlık beyanlarının listesinde Boswellia için onaylanmış bir beyan bulunmuyor [2]. Bu nedenle Boswellia için bir fayda vaadi yazmıyoruz. Bitkinin geleneksel kullanımı ya da internette dolaşan iddialar, takviye edici gıdalar için Türkiye'de onaylı bir sağlık beyanı yerine geçmez. Boswellia içeren ürünler takviye edici gıdadır; ilaç değildir ve hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz.
Hangi ürünlerimizde Boswellia var?
Boswellia serrata ekstresi, Q Plus Collagen ve Artromix Collagen'de kapsül başına 75 mg olarak yer alır. İki üründe de Boswellia'nın yanında başka bileşenler bulunur:
| Q Plus Collagen (1 kapsül) | Artromix Collagen (1 kapsül) | |
|---|---|---|
| Boswellia serrata ekstresi | 75 mg | 75 mg |
| Kondroitin sülfat | 300 mg | 300 mg |
| Glukozamin sülfat | 300 mg | Yok |
| MSM | 150 mg | 120 mg |
| Hyaluronik asit | 60 mg | 75 mg |
| Kolajen | 40 mg doğası değiştirilmemiş tip 2 | 40 mg doğası değiştirilmemiş tip 2 + 30 mg hidrolize tip 1 |
| Diğer | Magnezyum bisglisinat, D3 ve K vitamini | 80 mg bromelain, magnezyum bisglisinat, C, D3 ve K vitamini |
Rejenem'de Boswellia bulunmaz. Tablodaki MSM için MSM nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Etikette Boswellia nasıl yazılır?
Boswellia etiketlerde çoğu zaman "Boswellia serrata ekstresi" olarak yazılır. Bazı ürünlerde "Hint akgünlüğü ekstresi", "olibanum" ya da İngilizce "Indian frankincense" ifadeleri de görülebilir. Etiketi okurken şu üç bilgiye bakın:
- Tür adı: Boswellia cinsinde birden fazla tür vardır. Etikette "serrata" gibi tür adının yazılı olması, hangi bitkinin kullanıldığını netleştirir.
- Ekstre miktarı: Miligram cinsinden ve günlük doz üzerinden hesaplanmalıdır. Q Plus Collagen ve Artromix Collagen'de kapsül başına 75 mg'dır.
- Standardizasyon: Bazı ürünler ekstrenin içerdiği boswellik asit oranını yüzde olarak belirtir. Bu bilgi yazıyorsa iki ürünü karşılaştırırken yalnızca ekstre miktarına değil bu orana da bakın.
Boswellia ekstresi takviyelerde tek başına da, başka bileşenlerle birlikte de bulunabilir. Q Plus Collagen ve Artromix Collagen'de kondroitin, MSM, hyaluronik asit ve kolajenle aynı kapsülde yer alır. Bu yüzden karşılaştırmayı tüm içerik tablosu üzerinden yapmak daha anlamlıdır.
Kullanırken nelere dikkat etmeli?
- Etiketteki günlük dozu esas alın ve önerilen günlük porsiyonu aşmayın [3].
- Boswellia içeren birden fazla ürünü birlikte kullanıyorsanız toplam miktarı hesaplayın.
- Hamilelik, emzirme, düzenli ilaç kullanımı ya da bir hastalık durumunda kullanmadan önce hekiminize danışın.
- Q Plus Collagen ve Artromix Collagen 18 yaş ve üzeri içindir.
Sık sorulan sorular
Akgünlük ile Boswellia aynı şey mi?
Akgünlük, Boswellia cinsine ait ağaçların tütsü olarak da kullanılan reçinesidir. Boswellia serrata ise bu ağaçlardan Hindistan'da yetişen türdür; bu yüzden "Hint akgünlüğü" diye de anılır [1].
Boswellia ekstresi ile reçine aynı şey mi?
Hayır. Ekstre, reçineden belirli bir işlemle hazırlanan konsantre bir üründür. Takviyelerde etikette "Boswellia serrata ekstresi" ifadesini ve miligram cinsinden miktarını görürsünüz.
Boswellia ne zaman içilir?
Boswellia çoğu zaman başka bileşenlerle aynı kapsülde yer aldığı için kullanım zamanını ürünün etiketi belirler. Artromix Collagen için öneri günde 1 kapsülün bir bardak su ile alınmasıdır.
Tütsü olarak kullanılan akgünlük yenir mi?
Tütsü amaçlı satılan reçineler gıda olarak üretilmez ve takviye yerine kullanılmamalıdır. Takviyelerde yalnızca bu amaçla hazırlanmış ve etiketinde miktarı yazan ekstreler yer alır.
Kaynaklar
- Siddiqui M.Z. Boswellia serrata, a potential antiinflammatory agent: an overview. Indian Journal of Pharmaceutical Sciences. 2011;73(3):255-261. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- TİTCK, Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Kılavuzu ekleri (Ek-1 izin verilen sağlık beyanları, Ek-5 beslenme referans değerleri), 2023. titck.gov.tr (PDF)
- Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (2013/49, değişiklikleriyle). mevzuat.gov.tr
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar, gebelik veya emzirme dönemi için hekiminize ya da eczacınıza danışın. Takviye edici gıdalar ilaç değildir; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz ve normal beslenmenin yerine geçmez.
Yazar hakkında: Bu yazı Yek Pharma tarafından hazırlanmıştır. Yazıda adı geçen Rejenem, Q Plus Collagen ve Artromix Collagen, Yek Pharma'nın ürünleridir. Yayın tarihi: 28 Eylül 2026.